UCZYMY SIĘ HISZPAŃSKIEGO

¿DE DÓNDE ERES? Skąd jesteś?

Flagi wspolnot

¿DE DÓNDE ERES? Skąd jesteś? Odpowiedź na to jakże podstawowe pytanie, zadawane zawsze, gdy poznajemy kogoś nowego, nie jest taka łatwa, często bowiem zaznaczając skąd jesteśmy podkreślamy naszą tożsamość. W Hiszpanii temat pochodzenia jest dość skomplikowany, o czym mogliśmy się przekonać w związku z ostatnimi wydarzeniami w Katalonii, kiedy cały świat obiegły informacje o tym, że duża część Hiszpanów z Katalonii, w ogóle się Hiszpanami nie czuje.

Gdy reprezentacja Hiszpanii wygrywała mistrzostwa piłkarskie, wszędzie słychać było piosenkę intonowaną przez kibiców „YO SOY ESPAÑOL, ESPAÑOL” (Jestem Hiszpanem). Prawda jest taka, że rzadko kiedy Hiszpan odpowiada na pytanie skąd jest tylko jednym słowem, ponieważ różnice kulturowe między regionami są tak duże, że samo „español” nie wystarcza i należy dodać jeszcze dokładnie region, czasem i miejscowość pochodzenia. Jak można się więc domyślić, mamy wiele regionów, kulturowo bardzo charakterystycznych miejsc i ich mieszkańców. Z językowego punktu widzenia, ciekawe jest tworzenie tych nazw, dziś więc o tym skąd są i jak sami siebie nazywają Hiszpanie, czyli mowa o GENTILLICIOS (nazwach własnych mieszkańców pochodzących od nazw geograficznych).

PODZIAŁ ADMINISTRACYJNY HISZPANII


W Hiszpanii mamy 19 COMUNIDADES AUTÓNOMAS (Wspólnot Autonomicznych), czyli regionów administracyjnych na kształt naszych województw. W części z nich obok hiszpańskiego współistnieje również drugi oficjalny język. Tak jest w:

EL PAÍS VASCO (Kraj Basków), którego nazwa funkcjonuje również po baskijsku EUSKADÍ, baskijski to z kolei EL VASCO/EUSKERA a sami mieszkańcy to LOS VASCOS (Baskowie).
Dwujęzyczna jest oczywiście osławiona ostatnio CATALUÑA (Katalonia) i LOS CATALANES (Katalończycy). Dodatkowo EL CATALÁN (kataloński) używany jest również na LAS ISLAS BALEARES (Baleary), których mieszkańcy to również BALEARES. Najsłynniejsze wyspy tego archipelagu to MALLORCA y MENORCA, a na ich mieszkańców mówimy odpowiednio MALLORQUINES (lp. MALLORQUÍN) i MENORQUINES.
Własną odmianą katalońskiego posługują się mieszkańcy COMUNIDAD VALENCIANA (Wspólnoty Walencji), z językiem VALENCIANO y mieszkańcami LOS VALENCIANOS.
Poza tym, drugim językiem mówi się w GALICIA (Galicji) krainie na północ od Portugalii, język to GALLEGO (galicyjski), a mieszkańcy GALLEGOS (Galicyjczycy). Ponieważ duża część Hiszpanów podróżujących do Ameryki Południowej przybywała właśnie z Galicji, tak też potocznie mówi się w Ameryce Południowej na Hiszpanów, a nawet Europejczyków, tak samo jak na Amerykanów mówi się GRINGOS.

W reszcie kraju mówi się już teoretycznie czystym hiszpańskim, aczkolwiek z silnymi różnicami dialektowymi. Ten „rdzenny hiszpański” pochodzi z Hiszpanii środkowej, a mianowicie z CASTILLA (Kastyli), którą zamieszkują CASTELLANOS (Kastylijczycy) i ich język to CASTELLANO. W Ameryce Południowej, często starają się unikać nazwy hiszpański, ze względu na skojarzenia z konkwistadorami, a w Hiszpanii też często dla podkreślenia, że wszystkie języki półwyspu są hiszpańskie, nie mówi się español tylko właśnie castellano. Dla tych, którzy spotkali się z tą nazwą i zastanawiali się, która jest właściwa, wyjaśniam, że formalnie język, którego się uczymy nazywa się ESPAÑOL, a organizm, który zajmuje się jego ochroną i regulacją to REAL ACADEMIA ESPAÑOLA.
Kastylia jest tak duża, że podzielona jest na dwa regiony autonomiczne, jeden z nich to Castilia- La Mancha. Dużą jej część zajmuje właśnie LA MANCHA, słynna dzięki Don Quijote, a jej mieszkańcy nazywają się MANCHEGOS. Kolejną historycznie ważną krainą dla Hiszpanii jest ARAGÓN (ARAGONIA), z jej połączenia z Kastylią powstała właśnie Hiszpania. Na LOS ARAGONESES (Aragończyków) mówi się potocznie też LOS MAÑOS.

Madryt jako stolica i aglomeracja, sam w sobie stanowi COMUNIDAD DE MADRÍD (Wspólnotę Autonomiczną Madrytu), którą zamieszkują MADRILEÑOS. Na północy poza vascos i gallegos mamy również, CANTABRIĘ y ASTURIAS (Kantabrię i Asturię), którą zamieszkują LOS CÁNTABROS y LOS ASTURIANOS/ASTUROS (Kantabryjczycy i Asturyjczycy). Na południu Hiszpanii znajduje się ANDALUCÍA y LOS ANDALUCES (Andaluzja i Andaluzyjczycy), EXTREMADURA Y LOS EXTREMEÑOS (Ekstremadura i Ekstremadurczycy), REGIÓN DE MURCIA y LOS MURCIANOS (Murcja i Murcjanie).

Poza Balearami, Hiszpania ma również trzy inne wspólnoty zamorskie, a są to LAS ISLAS CANARIAS (Wyspy Kanaryjskie), gdzie mieszkają LOS CANARIOS (Kanaryjczycy) i dwa małe regiony w północnej Afryce: CEUTA i MELILLA z CEUTÍES y MELILLENSES.

 

JAK TWORZY SIĘ NAZWY MIESZKAŃCÓW PO HISZPAŃSKU?

Jak pewnie zdążyliście już zauważyć nazwy mieszkańców po hiszpańsku tworzy się za pomocą końcówek. Poniżej najpopularniejsze:
-ES – CORDOBÉS, BARCELONÉS, ALAVÉS,
-ANO – RIOJANO, TOLEDANO, SEVILLANO,
-INO/ÍNO – GRANADINO, BILBAÍNO, ALICANTINO,
-ENSE – ALMERIENSE, CASTELLONENSE, ALBACETENSE,
– EÑO – MALAGUEÑO, CIUDADREALEÑO, GUADALAJAREÑO.

Pozostają nam jeszcze nazwy, które zawierają oboczności często nie do poznania, nazwy mieszkańców mogą pochodzić jeszcze bowiem z łacińskich nazw miejscowości lub tak jak w Kraju Basków z Euskery.
GADITANO – mieszkaniec KADYKSU
ONUBENSE – mieszkaniec HUELVY
JIENENSE – mieszkaniec JAÉN
PACENSE – mieszkaniec BADAJOZ
VALLISOLETANO – mieszkaniec VALLADOLID
DONOSTIARRA – mieszkaniec SAN SEBASTIÁN.

Hiszpanie bardzo lubią podkreślać swoją lokalną tożsamość, rozmawiać o swoim pochodzeniu i lokalnych tradycjach nawet, a może szczególnie, jeśli pochodzą z małego nieznanego PUEBLO (miasteczka, wsi). Warto podkreślić, że po hiszpańsku EL PUEBLO również znaczy „lud”, a LA COMUNIDAD to „wspólnota”. Być może bierze się to z właśnie z podświadomie przyswojonej idei, że miejsce, to nie tylko domy i ulice, ale przede wszystkim ludzie.
A wy co odpowiadacie na pytanie: ¿DE DÓNDE ERES?